Review LEGO 21348 Dungeons & Dragons: Red Dragon's Tale: còn đáng mua sau khi nghỉ hưu?

Tính ra cũng phải 2 tháng kể từ khi mình bắt đầu lắp set này, và cuối cùng mình cũng hoàn thiện được nó. Lý do chủ yếu thì là do mình lười, với cả phải review thêm mấy set nhỏ khác nữa, nhưng còn một lý do là mình vừa lắp vừa cày cho xong Baldur's Gate 3, tựa game cũng lấy bối cảnh vũ trụ D&D giống hệt set 21348 này. Mình phải phá đảo game trước để không bị spoil, và cũng là để lúc lắp thì nhìn ra được những chi tiết mà designer LEGO cài cắm vào trong bộ LEGO Ideas khá là độc đáo này.

Mình thấy tiếc cho những bạn chưa kịp mua set này khi nó còn chưa nghỉ hưu. Mình mua nó cách đây khoảng 3, 4 tháng, giá đâu đó khoảng 8 triệu, chưa phải giá đáy đâu, nhưng tới bây giờ, ngay sau khi ngừng sản xuất, giá của nó đã lên tầm 13 triệu rồi, và theo mình thì nhiều khả năng nó còn tiếp tục tăng. Trong bài này mình sẽ mổ xẻ set 21348 Dungeons & Dragons: Red Dragon's Tale ở ba góc độ, đó là lắp và chơi, trưng bày, và cuối cùng là đầu tư, xem ở thời điểm này thì có còn đáng xuống tiền hay không.

Chủ đề và câu chuyện

Dungeons & Dragons ra đời năm 1974, còn LEGO có dòng Castle từ năm 1978, mà hai thứ này cùng chung một vũ trụ tưởng tượng, có hiệp sĩ, có lâu đài, có rồng, có hầm ngục với kho báu, nên về lý mà nói thì lẽ ra chúng phải được kết hợp với nhau từ mấy chục năm trước rồi. Vậy mà phải tới năm 2024 thì mới có set đầu tiên, trong suốt quãng thời gian đó thứ gần nhất mà người chơi LEGO có được chỉ là dòng board game Heroica, tức là ý tưởng làm board game bằng LEGO thì không mới, nhưng để chạm được tới đẳng cấp của D&D thì là chưa có.

Lý do theo mình có lẽ khá đơn giản. Thứ nhất là LEGO không cần, họ đã có Castle là hàng nhà trồng được, không phải trả phí bản quyền cho ai, muốn làm rồng thì tự làm rồng, thế nên bỏ tiền license ra để làm đúng cái thứ mình đang tự làm được thì mình nghĩ là khó mà được duyệt trong nội bộ công ty. Lý do thứ hai thì tế nhị hơn, bạn nào đã xem Stranger Things hay Young Sheldon thì chắc sẽ nhớ chi tiết này: suốt thập niên 80, Dungeons & Dragons từng là tâm điểm của một làn sóng bài xích ở Mỹ, bị coi như một trò chơi do quỷ Satan tạo ra, Young Sheldon có hẳn một tập mà bà Mary nhìn thấy hình quỷ Satan in trong sách luật D&D rồi hoảng tới mức lôi thằng bé đi học giáo lý ngày Chủ nhật. Với một thương hiệu đồ chơi trẻ em giữ hình ảnh kỹ như LEGO thì đó đúng là những thứ họ không muốn dính vào, phải tới những năm 2020 thì D&D mới thành văn hóa đại chúng bình thường.

Và khi LEGO quyết định làm thì họ chọn một cách mà mình thấy rất thông minh, đó là để fan làm chứ không tự làm. Tháng 11 năm 2022, LEGO Ideas mở một cuộc thi thiết kế riêng cho D&D, hợp tác trực tiếp với Wizards of the Coast nhân dịp 50 năm, có hơn 600 bài dự thi, chọn ra năm bài vào chung kết, và người thắng là Lucas Bolt, một người Hà Lan, trên Ideas lấy tên là BoltBuilds, với mô hình tên gốc là The Dragon's Keep: Journey's End.

Có một chỗ mình thấy hay mà ít người nhắc tới: bốn bài chung kết còn lại đều rất đẹp, có bài còn hoành tráng hơn, nhưng không bài nào có minifig cả, chúng là diorama thuần túy để ngắm, trong khi Lucas thì dựng hẳn một câu chuyện có nhân vật đứng ở trên đó. Mà với một trò chơi bản chất là nhập vai, là ngồi quanh bàn kể chuyện với nhau, thì có nhân vật là thứ bắt buộc phải có chứ đâu có phải phần thêm cho vui. Lucas làm nghề environment designer cho game, công việc hằng ngày của anh ấy là dựng không gian để người chơi đi vào và chơi ở trong đó, và mình nghĩ có lẽ chính vì vậy mà chúng ta có được một set có câu chuyện và bối cảnh có chiều sâu như 21348.

Đội LEGO do Mark Stafford, một designer kỳ cựu và cũng là dân chơi D&D thật, dẫn đầu đã thiết kế lại để thương mại hóa, giữ nguyên bố cục bất đối xứng và cách sắp đặt của Lucas nhưng làm lại cây cối, đường bờ đá, mái quán trọ, đồng cỏ, bậc thang đá với ban công tháp bằng những kỹ thuật tinh vi hơn hẳn. Thay đổi lớn nhất là con rồng, bản gốc màu xanh lá đậm, còn LEGO đổi sang đỏ cam, một số fan tiếc màu xanh, nhưng theo cá nhân mình thì đổi như vậy là đúng, vì rồng đỏ là hình ảnh biểu tượng hơn hẳn trong D&D, mà để xanh lá thì nó chìm nghỉm vào đám cây cối với rêu đá bên dưới luôn.

Set lên kệ ngày 1 tháng 4 năm 2024 cho LEGO Insiders, ngày 4 tháng 4 mở cho tất cả mọi người, là set thứ 56 của dòng Ideas, và lúc ra mắt là set LEGO Ideas lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ kém 21330 Home Alone đâu đó khoảng hai trăm mảnh. Phần cốt truyện thì LEGO để chính đội làm game của D&D viết riêng một chiến dịch kèm luật chơi rút gọn cho người mới, có nhiệm vụ, có bẫy, có quái, có phản diện, tức là các bạn lắp xong thì gọi bạn bè tới, mở sách ra rồi ngồi chơi ngay trên cái mô hình đó. Quyển sách này nếu muốn có bản giấy thì phải đổi bằng điểm Insiders, còn bản số thì miễn phí.

Minifigure

Từ đoạn này là có spoiler chiến dịch rồi, bạn nào định chơi thì lướt qua nhé. Set có 6 minifig, nghe thì ít cho một hộp gần bốn nghìn mảnh, nhưng đi kèm là cả một đống sinh vật xây bằng gạch, nên dân số thực tế của mô hình đông hơn con số 6 rất nhiều.

Nhóm gánh team

Bốn con đầu tiên là một party phiêu lưu tiêu chuẩn, gồm Elf Wizard, Dwarf Cleric, Gnome Fighter và Orc Rogue, và đây là bốn con mình đánh giá cao nhất cả set, lý do chính nằm ở cách LEGO nghĩ khi thiết kế, in đẹp chỉ là một phần thôi. Các bạn nhìn kỹ thân với chân của bốn con này sẽ thấy không có màu da, không có bàn tay, không có mảng cổ, tức là không có chỗ nào lộ ra chủng tộc của nhân vật, toàn bộ là áo giáp, vải, da thuộc in kín mặt trước lẫn mặt sau, nên các bạn có thể tháo đầu con này lắp sang thân con kia, đổi chủng tộc, đổi màu da, đổi luôn cả giới tính để nặn ra đúng nhân vật mà mình muốn nhập vai. Gần như con nào cũng có đầu thứ hai, mỗi đầu lại có hai mặt biểu cảm, nên có thể nói rằng đây là bộ minifig được thiết kế để tháo ra lắp lại chứ không phải để đứng yên trong tủ kính.

Chi tiết in cũng rất chất lượng. Con Dwarf Cleric có giáp vàng, một chuỗi xích màu ngọc lam giấu dưới bộ râu, với một con mắt bầm tím kèm cái răng sứt, mà Cleric là class chuyên đứng ra ăn đòn thay cả đội, nên chỉ nhìn cái đầu là đã đoán được nhân vật này trải qua những gì rồi. Con Gnome Fighter có chân ngắn nhất trong các loại chân minifig, với một cái khiên in hình displacer beast trên nền vàng cam, mình xếp cái khiên này vào nhóm khiên đẹp nhất mà LEGO từng in. Còn Elf Wizard mang theo quyển sách phép, bên trong là các tile in hình phép thuật cắm vào được, có cả Fireball lẫn Arcane Eye.

Con thứ năm là Alax Jadescales, một Dragonborn, cái đầu LEGO dùng lại khuôn đầu rồng của dòng LEGO Vidiyo chứ không đúc khuôn mới. Con thứ sáu thì mình phải nói riêng một chút: các bạn để ý mô tả chính thức của LEGO, họ ghi là bốn nhà phiêu lưu, một chủ quán trọ và một dragonborn, gọi tên bốn con đầu, gọi tên Alax, nhưng con chủ quán thì lại không gọi tên, vì gọi tên ra là coi như lộ cốt truyện. Ông chủ quán đó tên là Ervan Soulfallen, lật mặt bên kia của cái đầu ra thì ông chủ quán đang tươi cười biến thành một pháp sư tà đạo với những đường gân xanh lục chạy khắp mặt, tay cầm quyền trượng với luồng phép màu xanh. Ervan chính là phản diện của cả chiến dịch, hắn cải trang để chiếm quán trọ rồi nhốt Alax, tức ông chủ thật, vào một cái xà lim giấu trong mô hình.

Nhóm hạt sạn

Đầu tiên là bốn nhân vật chơi được chỉ vừa đủ một party, không dư một con nào, không có bard, không có ranger, nhóm các bạn mà có năm người thì không có ai để thay, với một set mà giá trị chính nằm ở việc nhập vai thì mình nghĩ thêm một hai con nữa cũng không làm LEGO nghèo đi. Đám myconid, tức nấm biết đi, dùng thân của dòng DREAMZzz cộng đầu minifig in hình, ý tưởng rất hay nhưng kích cỡ thì nhìn giống mầm nấm hơn là một chủng tộc mà nhân vật có thể đứng nói chuyện cùng. Con gelatinous cube cũng vậy, đẹp, có cả một con cube em bé bên cạnh, trong bụng còn nguyên một bộ xương, nhưng lại không đủ to để nuốt được một con minifig, mà đó lại là hình ảnh kinh điển nhất của con quái này, mình đoán nếu làm to hơn thì nó không lọt vào hành lang hầm ngục được.

Dàn quái xây bằng gạch

Nếu tính cả dàn quái thì dân số của mô hình này rơi vào khoảng một tá nhân vật, đó là còn chưa tính con rồng, và theo mình thì tiền bản quyền được tiêu nhiều nhất là ở chỗ này. Toàn bộ lũ quái trong hộp đều là những con chưa từng xuất hiện trong set LEGO nào trước đó, rồng chung chung, yêu tinh chung chung hay nhện khổng lồ thì LEGO làm nhiều rồi, còn ở đây là beholder, displacer beast, mimic, gelatinous cube, myconid, toàn những cái tên mà bạn nào không chơi D&D nghe sẽ thấy rất lạ. Mình nghĩ LEGO chọn như vậy có chủ đích, vì tiền license bỏ ra là để mua mấy thứ đó, chính vì vậy mà set này khó bị bóc mác thành một set Castle bình thường, cái mô hình thì có thể, nhưng lũ quái thì không.

Beholder là con mình thích nhất trong cả dàn, một khối thịt bay lơ lửng có một con mắt to giữa mặt, một cái mồm đầy răng, với mười cái cuống mắt mọc tua tủa xung quanh. Owlbear nửa cú nửa gấu dùng nhiều mảnh slope chồng lớp với hai ba sắc nâu để ra được bộ lông xù, cái đầu ngoẹo được. Displacer Beast là con báo sáu chân với hai cái xúc tu mọc ra từ vai, trong D&D nó làm lệch được hình ảnh của chính mình, người ta đánh vào chỗ nó đứng thì trượt.

Mimic có hai con, và đây là chi tiết mình thích nhất về mặt ý tưởng. Mimic là loại quái giả dạng đồ đạc để chờ người đi ngang qua, và LEGO nhét thẳng hai con vào bộ nội thất tầng hai quán trọ, một con là cái rương, một con là cái giường, mắt là mảnh 1x1 in hình ở mặt bên, tức là các bạn lắp xong tầng hai thì vừa thấy một cái phòng ngủ bình thường, vừa thấy một cái phòng giúp bạn có thể ngủ một giấc ngàn thu.

Gelatinous Cube là khối thạch trong suốt nuốt sạch mọi thứ trên đường đi, trong bụng con to là nguyên một bộ xương của kẻ xấu số nào đó, nằm cùng khu hầm ngục còn có Black Pudding, một con ooze khác nhưng được xây liền vào hành lang. Awakened Tree là cái cây bình thường bị phép thuật làm cho có ý thức, còn nhện khổng lồ ở đồng cỏ có hẳn một cái hốc giấu đồ riêng với một chiếc chìa khóa và mấy đồng tiền, tức là con quái này còn biết tích trữ nữa. Ba bộ xương dùng khuôn xương tiêu chuẩn có từ thời Castle những năm 90, đang dùng tốt thì cứ thế mà dùng, điểm cộng là chúng được trang bị tử tế, có vũ khí riêng, một con có cái áo choàng ánh kim khá đẹp.

Nói tóm lại thì theo mình chính lũ quái này mới làm cho 21348 thành một set D&D đúng nghĩa, chứ một set lâu đài có thêm con rồng thì LEGO làm lúc nào chẳng được. Còn với người thích MOC thì đây là cả một mỏ linh kiện, có mắt in, khiên in, mảnh trong suốt với mảnh cong màu hiếm, mình đoán là không ít hộp đã bị tách ra chỉ vì mấy con này.

Kỹ thuật lắp và easter egg

Mở hộp ra, các bạn sẽ thấy hơn ba chục túi đánh số, cộng một túi mảnh nền không đánh số, một tảng đá xám lớn, một phong bì nâu đựng hai cánh rồng với ba cái áo choàng minifig, và bốn quyển hướng dẫn. Chuyện có tới bốn quyển hướng dẫn thì mình nghĩ là LEGO cố tình, họ muốn các bạn gọi nguyên nhóm chơi D&D của mình tới, mỗi người cầm một quyển, mỗi người lắp một phần của thế giới rồi ghép lại với nhau, đúng kiểu luật chơi luôn.

Giờ tới phần mình phải nói thẳng, đó là set này lắp không quá khó. Nếu các bạn đã biết tới 10305 Lion Knights' Castle rồi cầm hộp này lên với kỳ vọng được vật lộn với những cú SNOT phức tạp, tức kỹ thuật xoay stud quay ngang hay quay ngược chứ không chỉ hướng lên trên, với những lớp kết cấu chồng lên nhau, thì các bạn sẽ hụt hẫng, vì trừ con rồng ra thì phần lớn mô hình lắp khá xuôi tay. Mình nghĩ họ cố tình làm như vậy, vì set này ưu tiên chức năng hơn là khoe kỹ thuật, mỗi khoảng trống trong mô hình đều được chừa ra để đặt minifig xuống, mà đã thiết kế một cái bàn chơi thì cái bàn đó phải có chỗ trống để nhân vật còn đứng và tương tác.

Mặc dù vậy thì set này cũng có những pha lắp ghép khiến mình phải ồ lên. Cái cầu thang xoắn ở tầng trệt của tháp dùng mảnh cầu thang xoắn vốn đúc cho dòng Harry Potter, mảnh này nổi tiếng khó dùng vì nó chỉ đứng yên khi bị khóa cả hai đầu, và đội thiết kế khóa nó bằng cách chừa stud lộ ra ở bậc trên cùng và bậc dưới cùng. Con đường lát đá từ cửa quán trọ ra đồng cỏ dùng tile cong với jumper plate tròn 2x2, đá thưa dần ra rồi mới tới cỏ, xử lý được chỗ chuyển tiếp giữa hai bề mặt khác chất liệu, cái mà rất nhiều set lớn bỏ qua.

Mái quán trọ pha xanh dương với ngói tím, nhìn vào là biết đây là một vùng đất có phép thuật chứ không phải một ngôi làng trung cổ bình thường, nhưng lại không tím tới mức không đứng chung được với một góc Castle cổ điển, mình thấy cân như vậy là rất khéo.

Còn về cơ chế thì có ba thứ đáng nói. Thứ nhất là bốn khu vực của mô hình gồm quán trọ, đồng cỏ, hang động với tháp đều nối với nhau bằng chốt Technic, tháo ra lắp vào chỉ mất vài giây, mà ghép lại thì liền tới mức người ngoài nhìn không nhận ra đây là mô hình rời. Thứ hai là cái cây biết đi ở đồng cỏ nhấc ra được, nhấc ra thì lộ lối đi bí mật xuống hầm ngục. Thứ ba, và là cơ chế mình thích nhất, ở tầng có bàn thờ Tiamat, nữ thần rồng năm đầu cai quản các loài rồng ác, có một quả cầu in màu xanh lá đặt ở giữa, các bạn rút cái chìa khóa ra là cửa sập phía dưới mở, rơi thẳng xuống phòng bên dưới, tức là cái bẫy này hoạt động thật chứ không phải để trang trí.

Về easter egg thì có thể nói rằng set này nhiều vô kể. Trên tường phòng ngủ tầng hai quán trọ có một bức chân dung hiệp sĩ tên là Sir Lucas, đó chính là Lucas Bolt, fan designer của set, được LEGO vẽ vào luôn trong tác phẩm của anh ấy, ngay cạnh là một bức tranh phong cảnh núi non nhắc tới nghề dựng bối cảnh game, phía trên có biểu tượng cây đàn harp, huy hiệu của Harpers, một hội kín trong thế giới Forgotten Realms. Ở một bức tường khác có bức tranh vẽ hai dragonborn cùng ôm một quả trứng, phía sau là một vết nứt nhỏ đủ để nhìn xuyên qua, và bên kia vết nứt là hầm ngục. Trong ba bộ xương ở tầng hầm tháp có một con đang giơ lên một chiếc nhẫn, trong chiến dịch thì đó là Ring of Invincibility, một bộ xương giơ chiếc nhẫn có sức mạnh mà không ai nên chạm vào, chắc các bạn cũng đoán được họ đang nhắc tới bộ truyện nào rồi.

Nhược điểm kỹ thuật

Nhưng tất nhiên set này cũng có nhược điểm, và vấn đề lớn nhất lại là con rồng, đúng cái thứ đẹp nhất trong hộp. Cinderhowl được xây hoàn toàn bằng gạch, không dùng một mảnh đúc sẵn cỡ lớn nào, phần đầu phải nói là đỉnh cao của cả set, cặp sừng làm bằng hai cái đầu chổi lau nhà màu nâu vàng, kiểu dùng mảnh sai công năng gốc mà ra hiệu quả hay như thế này thì dân chơi gọi là NPU, Nice Part Usage. Mắt in sẵn, cánh bằng vải ghim vào khung bằng thanh chữ T, rách tả tơi rất đúng chất, nói chung là lắp con rồng này rất đã tay.

Nhưng nó có ba vấn đề, mà cả ba đều chung một lý do là trọng lượng. Thứ nhất là khớp cầu nối đầu với cổ không chịu nổi cái đầu, mấy giờ đầu sau khi lắp thì ổn, nhưng cứ chỉnh dáng vài lần là nó tụt, và từ đó trở đi con rồng lúc nào cũng cúi mặt xuống. Thứ hai là khớp nối đuôi cũng không đỡ nổi nên đuôi cứ xệ liên tục, đúng lúc các bạn muốn vắt nó quanh tháp cho giống ảnh trên hộp. Thứ ba, và là cái khó chịu nhất, con rồng không có chỗ gắn cố định, không có chốt hay stud nào để giữ nó cả, các bạn phải tự tìm thế cân bằng, kê chân sau vào một khe trên tháp, vắt đuôi quanh phần cao nhất, rồi gác hai chân trước lên lan can đá, đặt được thì nó đứng yên, còn đặt sai là nó đổ, mà đổ thì kéo theo vài mảng tháp rơi luôn.

Mình cũng thông cảm một phần, vì để làm một điểm neo đủ chắc cho khối lượng đó thì chắc chắn phải đổi dáng cái tháp, mà cái tháp thì đang đẹp, nên mình nghĩ đây là họ chấp nhận đánh đổi chứ không phải làm ẩu. Nhưng các bạn cần biết trước là với set này thì mỗi lần lau bụi là một lần hồi hộp.

Giá trị trưng bày

Kích thước chính thức là cao khoảng 48 cm, rộng khoảng 37 cm, sâu khoảng 30 cm, nặng tầm 4 cân rưỡi. Con số các bạn cần chú ý nhất là chiều sâu, set này không đặt lên kệ sách thông thường được đâu, vì kệ sách phổ thông ở Việt Nam thường chỉ sâu tầm 25 tới 28 cm, các bạn sẽ cần một cái tủ trưng bày sâu tối thiểu 35 cm, tốt nhất là 40 để còn chừa khoảng thở phía sau.

Bù lại thì đây là một trong số rất ít set lớn mà mặt sau cũng đáng nhìn như mặt trước, vì hầm ngục nằm hở ra ở phía dưới, có quái, có bẫy, có kho báu, nên đặt nó ở giữa phòng hoặc trong tủ kính bốn mặt thì không phí một góc nào. Điểm cộng lớn thứ hai là bốn khu vực tháo ra được bằng chốt Technic, nên chuyển nhà, lau tủ hay mang đi quay video đều nhàn hơn hẳn so với một khối liền 3.745 mảnh. Điểm trừ là gần như toàn bộ chiều cao dồn vào cái tháp, còn phần thân thì thấp và dàn ngang, nên nhìn từ xa thì hơi loãng, không có cái bóng tổng thể gọn như một tòa lâu đài khối.

Đầu tư và thời điểm xuống tiền

Mình mua với giá khoảng 8 triệu, nếu mình nhớ không nhầm, cho bản nguyên seal nhưng hộp có tí sứt mẻ, mà đó là trước khi set này có thông tin nghỉ hưu. Bây giờ thì các bạn không thể mua được giá đó cho một set chưa bóc tình trạng hoàn hảo đâu, mình khẳng định luôn, chỗ nào có thì các bạn báo mình, có bao nhiêu mình mua hết.

Còn đánh giá chuyện đầu tư ở thời điểm hiện tại, mình chỉ xét hàng new thôi, thì nếu các bạn mua bây giờ để lướt sóng ăn chênh nhanh thì đã muộn, vì sóng mạnh nhất đã xảy ra rồi, ngay quanh thời điểm nghỉ hưu, từ đây trở đi giá vẫn lên nhưng lên chậm, phần chênh thu về theo mình khó bù được công ôm hàng với chuyện vốn nằm chết. Còn nếu mua để chơi, để trưng, thì ngược lại, hôm nay vẫn là ngày rẻ nhất trong phần đời còn lại của cái hộp này, vì set đã ngừng sản xuất, nguồn cung chỉ có mỏng đi chứ không dày lên.

Chuyện các bạn lo LEGO sẽ làm một set tương tự khiến giá con này rớt thì có thể xảy ra, nhưng mình nghĩ không phải trong tương lai gần, còn một set y hệt thì gần như là không có, vì đây là bản LEGO Id